Nguyễn Cường: Không có khái niệm thưởng thức âm nhạc

"Chưa hề nghĩ đến điều sẽ ngừng sáng tác. Tôi vẫn tâm huyết với câu nói của một hoạ sĩ: "Nếu phải cúi xuống nhặt một đồng tiền tác phẩm của mình thì tôi vẫn nhặt, nhưng nếu rải tiền ra không phải vì nghệ thuật tôi vẫn đi qua". - Anh chia sẻ.

 

Nhạc sĩ Nguyễn Cường

Nhiều lúc hứng lên...

- Ông bình luận thế nào về lớp ca sĩ trẻ hiện nay, có rất nhiều ca sĩ vừa hát vừa sáng tác, ông có thấy hay không?

Hay dễ lắm, một người chẳng học hành gì cả, nhiều lúc hứng lên hoặc kinh nghiệm nghe nhiều có thể tự nhiên ngồi bịa ra bài hát, trong khi có những ông học hành cả đời cũng chẳng viết nổi. Nhưng điều đó không có nghĩa họ là một nhạc sĩ với nghĩa nghiêm chỉnh của nó.

Ông đang phân biệt giữa "cái giá" của nghệ thuật giải trí. Bảng thứ hai dành cho những "kẻ" sáng tạo. Đó là những người có khả năng bộc lộ tâm hồn mới, một tâm hồn của sức trẻ. Với âm nhạc giải trí chỉ là vui, vui thì không có ý kiến, vui miễn bàn. Có thể phần vui của các bạn ấy kiếm tiền nhiều hơn, vì rất nhiều người thích vui, nhưng đã là kẻ mang sứ mệnh sáng tạo thì lại khác.


 

"Hãy làm việc hết mình đi và sẽ có người đồng cảm với mình, đừng nên khoanh vùng lại".

- Điều đó được hiểu những sáng tác của ông được xuất phát từ "kẻ sáng tạo"?

Hãy để khán giả, người thưởng thức âm nhạc đánh giá tôi thì khách quan hơn. Nhưng riêng tôi, tôi chỉ quan tâm đến việc làm của "kẻ" sáng tạo. Sáng tác mới mẻ, giọng ca bộc lộ được một tâm hồn mới mẻ, biểu diễn sáng tạo, đấy mới là cái tôi cần. Sáng tác sáng tạo là những gương mặt như nhạc sĩ Đỗ Nhuận, Hoàng Văn, Văn Chung... những người bộc lộ được tâm hồn Việt Nam mới.

- Không nhận mình là ai, liệu có phải ông không có chính kiến?

Có chính kiến đấy chứ. Những người không phân biệt được đâu là nghệ thuật giải trí đơn thuần với "kẻ" sáng tạo mới là người không có chính kiến.

Nền "sản xuất" ca sĩ

- Ông đã từng phát biểu rằng nhạc Việt Nam không bao giờ ra được với thị trường quốc tế. Hình như ông bi quan về nền âm nhạc nước nhà?

Cái mà ra thị trường từ nước nọ sang nước kia thì chỉ có giải trí mới đi nhanh được như thế. Thử hỏi xem tất cả các nước Đông Nam Á có nước nào sản xuất nhạc để nghe được nhau không? Đó là một phạm trù kinh doanh, giải trí, là tổng hợp của nhiều nước cộng lại như phương tiện truyền thông, PR...

Hay nói cách khác là một nền sản xuất ca sĩ. Trong đó, công nghệ PR là quan trọng hơn cả. Chỉ cần một cô gái đẹp, có một giọng ca không đến nỗi nào, cộng với kỹ nghệ tuyên truyền sẽ dễ đạt được đích cần có.

- Ông PR cho ca khúc của mình không?

Tôi không chủ trương PR cho bản thân và nhạc của mình. Một bài hát có cánh có thể lấy ví dụ rất nhiều bài hát của tôi như thế. Một số bài hát của chúng tôi bị tôi ghét, thậm chí không coi như bài hát của mình nhưng lại khá nổi tiếng như bài Tôi về đây nghe sóng... Tôi thấy những bài đấy thường, quá thường...

-  Nhưng hình như công chúng biết ông qua những bài hát này?

Có thể mấy bài hát đó gắn với nhạc giải trí hơn, và sự tìm tòi về sáng tạo không có.

 

- Nhưng người "chấm điểm" cho một tác phẩm hay hoặc dở là do công chúng, chứ không tuỳ thuộc vào ý muốn chủ quan của tác giả?

Người đánh giá là công chúng nhưng phải là công chúng lớn và có thời gian. Tôi có thể nói thẳng đa số công chúng là a dua. Nhưng đọng lại trong thời gian là những lớp công chúng Việt Nam rất xuất sắc. Họ là những người đã qua nghìn năm tạo ra được những bài dân ca mà không một bài hát nào có thể sánh ngang trên tất cả các phương diện kể cả kỹ thuật, hình tượng.

- Những điều nói trên, được hiểu ông thuộc nhóm "kẻ" sáng tạo nghệ thuật, vậy điều đó có đối lập với thị trường âm nhạc hiện nay không?

Không hề đối lập nhau. Nếu hiểu thị trường với nghĩa là bán được nhiều tiền thì những tác phẩm vĩ đại mới là thị trường. Không ai thị trường bằng Bethoven. Những bài hát ba lăng nhăng chỉ bán được lúc này thôi, còn nhạc của Bethoven đến một nghìn năm nữa vẫn in đĩa CD... và bán. Cũng như nhạc cách mạng, những bài hát mang màu sắc dân gian, mang hồn dân tộc nếu sống sẽ sống rất lâu.

Âm nhạc không như... GDP

- Nhiều người buồn và thắc mắc âm nhạc bây giờ nhiều thứ nhố nhăng, ông nghĩ sao?

Đó là do có nhiều vấn đề. Âm nhạc không phải là GDP có định mức lên xuống từng năm.

"Phải yêu đương, phải vợ chồng, phải sung sướng, đau khổ..."

"Tôi không lý luận, nhưng tôi nói điều chiêm nghiệm từ cuộc sống. Ví dụ như hồi đó tôi làm việc ở Trung tâm Văn hoá Trung Ương. Một lần đi qua phòng giám đốc, thì được gọi vào. Trong phòng ngoài giám đốc còn có một phụ nữ ngoài 30 tuổi, được giới thiệu là một tiến sĩ nghiên cứu âm nhạc của Đức sang nghiên cứu ca trù. Chẳng kịp mời ngồi xuống, bà quay sang hỏi tôi: "Ca trù là gì?" với giọng đầy kiêu hãnh và tiếng Việt khá sõi, tôi không bao giờ quên ánh mắt, giọng điệu đó. Tôi liền trả lời: từ ca trù mà chị nói bằng tiếng Việt sõi đấy, nhưng phải học nhiều lắm nữa. Chị đã ở Việt Nam 3 năm thì phải ở thêm 30 năm, phải yêu đương, phải vợ chồng, phải sinh con đẻ cái, sung sướng đau khổ với một ông Việt Nam thì lúc đó chị mới đủ tư cách để hỏi tôi ca trù là gì?

Âm nhạc là tinh hoa của văn hoá. Có thể khẳng định tất cả các bộ môn không có bộ môn nào thăng hoa, chắt lọc từ cuộc sống bằng âm nhạc."

- Điều đó có nghĩa hàng ngày, hàng đêm chúng ta vẫn đang phải nghe, xem những thứ không phải là nghệ thuật?

Nếu không thích thì có thể tắt đi, không nên nổi giận, lo lắng về điều này. Mỗi người có một sở thích riêng.

- Không phải những tác phẩm nghệ thuật luôn luôn mới mẻ, sẵn có, không phải lúc nào Nguyễn Cường cũng thường xuyên sáng tác đâu. Phải lâu lắm mới có một bài?

Trong đời sống thực chất có một phân biệt kiểu dạng như "ngưu tầm ngưu, mã tầm mã". Tôi chỉ cần anh thích bài hát nào tôi sẽ biết thuộc cỡ, dạng nào. Tuy nhiên, tôi không hề coi thường các thứ nhạc sến, tôi rất kính trọng nhạc sĩ Trịnh Công Sơn về nhân cách. Ông đã nói câu rất hay: "Tôi mong rằng người ta sẽ không nhìn nhạc sến như là một sự khinh rẻ vì bất cứ dòng nhạc nào nếu đem lại niềm vui an ủi cho con người thì đều phải vỗ tay hoan nghênh. Một niềm vui không cau mày, nhăn nhó". Một câu nói rất nhân văn.

Với tác phẩm của mình, tôi cần những bàn tay vỗ nhẹ chứ không cần "volume" của những bàn tay. Có những bàn tay vỗ nhẹ nhưng là bàn tay vàng của những tâm hồn trí tuệ, có những bàn tay vỗ ào ào nhưng không biết là vỗ cái gì.

- Người nghe nhạc Nguyễn Cường, theo ông đánh giá là thuộc cá tính, tính cách, tâm trạng nào?

Trước đây tôi nghĩ rằng thường chỉ những người có học vấn, sinh viên, thanh niên... mới biết thưởng thức âm nhạc, nhưng điều đó là sai. Rất nhiều người nhiều câu chuyện khiến mình cảm động, giật mình. 

Có lần tôi đi trên Đảo Cát Bà, đang đi thì có người làm nước mắm gọi lại, bà nói rất thích bài Hò Biển, tôi thấy ngạc nhiên. Vì để hiểu và thích bài đó cần một trình độ âm nhạc chứ không phải dễ dàng như các bài hát khác. Điều đó cho tôi thấy cuộc đời nhiều khi không thể hiểu được đối tượng này hay đối tượng kia. Hãy làm việc hết mình đi và sẽ có người đồng cảm với mình, đừng nên khoanh vùng lại.

- Người ta biết đến Nguyễn Cường với nhiều ca khúc về Tây Nguyên. Nhưng cũng có ý kiến cho rằng nhạc sĩ Nguyễn Cường chỉ quanh quẩn ở rẫy cà phê, sườn đồi đất đỏ, cặp mắt cao nguyên... Ông nghĩ gì về điều đó?

Tôi nghĩ nếu chỉ quanh quẩn mỗi cây cà phê thôi cũng đáng để bỏ ra cuộc đời nếu viết được sâu, vì cà phê cũng là vũ trụ. Cà phê được sinh ra từ đất bazan, được kết trái từ mồ hôi nước mắt. Tôi nghĩ thế là quá nhiều, một lời khen đấy (cười tươi).

- Là người suốt đời vì âm nhạc, đã khi nào ông nghĩ mình sẽ thôi không sáng tác nữa chưa?

Chưa hề có điều đó. Tôi vẫn tâm huyết với câu nói của một hoạ sĩ: "Nếu phải cúi xuống nhặt một đồng tiền tác phẩm của mình thì tôi vẫn nhặt, nhưng nếu rải tiền ra không phải vì nghệ thuật tôi vẫn đi qua".

- Nhạc sĩ, chắc ông hay nghe nhạc?

Nói chắc khó tin nhưng chưa bao giờ tôi có khái niệm "thưởng thức" âm nhạc. Khi âm nhạc vang lên là lúc tôi bắt đầu suy nghĩ, lao động. Đó là lý do tôi rất sợ đến các quán cà phê có nhạc. Tôi sợ cảm giác đang uống cà phê thì phải nghe nhạc, mà thấy tôi là nhạc sĩ họ càng vặn to hơn càng khiến tôi... ớn.

- Xin cảm ơn ông!

 

Theo Khoa Học & Đời Sống

Xem các bình luận (0) | Đăng bình luận | Trang In